Historia salezjanów w Sokołowie Podlaskim

Sejmik Sokołowski zaproponował Towarzystwu Salezjańskiemu przejęcie prowadzenia gimnazjum. Z powodu braku personelu w 1925 roku salezjanie wycofali się z dalszej pracy w Białej Podlaskiej i tego samego roku przybyli do Sokołowa Podlaskiego. Sejmik przekazał Towarzystwu Salezjańskiemu niewykończony w pełni dwupiętrowy gmach szkolny i obiecywał dalszą pomoc. Nowi właściciele w 1927 r. zbudowali internat dla około 150 uczniów. Dom zakonny pw. św. Jozafata Kuncewicza został kanonicznie erygowany 26 maja 1926 roku. Salezjanie zrezygnowali z koedukacji, a dla gimnazjum żeńskiego wybudowali w 1938 r. osobny budynek przy ul. Polnej i oddali pod zarząd sióstr salezjanek. W roku szkolnym 1938/1939 w Prywatnym Gimnazjum i Liceum Towarzystwa Salezjańskiego uczyło się 347 internistów i eksternistów. W gimnazjum matury odbywały się każdego roku. Do reformy jędrzejewiczowskiej uczniowie byli dopuszczani po klasie ósmej, a w 1938/1939 po drugiej klasie licealnej. Szkoła słynęła z dobrego poziomu nauczania i miała elitarny charakter. Podczas okupacji hitlerowskiej w latach 1941-1944 salezjanie w Sokołowie Podlaskim zorganizowali tajne nauczanie dla kleryków i młodzieży i przeprowadzili trzy razy matury.

Budynki salezjańskie zostały częściowo zniszczone przez lotnictwo radzieckie, a wycofujący się Niemcy bez żadnych przyczyn spalili główny gmach szkoły. Władze PRL nie pozwoliły odbudować zniszczonego budynku. Po przesunięciu się frontu wschodniego na zachód salezjanie wznowili działalność koedukacyjnego gimnazjum i liceum w ocalałym budynku przy ul. Polnej. W 1948 r. zostało ono zamknięte przez władze państwowe, a pomieszczenia przekazano na potrzeby Państwowej Szkoły Podstawowej nr 1. Kontynuacją salezjańskiego liceum było Niższe Seminarium Duchowne Diecezji Podlaskiej (Małe Seminarium Biskupie). Mieściło się ono w dawnym budynku gospodarczym przy ul. Sadowej, w poniemieckim drewnianym baraku oraz w lokalach nad salą teatralną. Instytucja ta została zlikwidowana 2 lipca 1952 r. w ramach ogólnopolskiej akcji niszczenia szkolnictwa prywatnego. Po tzw. odwilży październikowej salezjanie reaktywowali działalność Niższego Seminarium Duchownego Towarzystwa Salezjańskiego dla VIII i IX klasy, jednak bez uprawnień szkół publicznych. Ponownie zostało ono zlikwidowane 19 lipca 1962 roku. Salę teatralną i znajdujące się przy niej lokale wydzierżawiła zasadnicza szkoła zawodowa.

W latach 1967-1985 działał w Sokołowie aspirantat dla 6-8 chłopców po szkole podstawowej. Po zdaniu egzaminów wstępnych byli oni uczniami liceum ogólnokształcącego i mieszkali w drewnianym baraku. Oficjalnie meldowano ich u życzliwych rodzin na terenie miasta. Za ich formację był odpowiedzialny jeden ksiądz, a od 1975 r. także kleryk. Czesne miesięczne za utrzymanie było zbliżone do opłat w internatach państwowych.

Po upadku komunizmu w Polsce i powrocie religii do szkół w wolnych lokalach domu zakonnego od września 1993 r. wznowiło działalność koedukacyjne Salezjańskie Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza, a w 1999 r. zorganizowano także Salezjańskie Gimnazjum. W latach 1995-1999 zbudowano i wyposażono nowy gmach szkolny, a w 2000/2001 r. salę gimnastyczną. Starą plebanię i część domu zakonnego wykorzystano na internat męski.

W latach 1935-1939 salezjanie dla potrzeb młodzieży i okolicznej ludności zbudowali kościół pw. św. Jana Bosko. Po zlikwidowaniu prywatnej działalności szkolnej salezjanie oddali się głównie duszpasterstwu i katechizacji młodzieży ze szkół zawodowych i średnich. Na prośbę wiernych biskup diecezjalny Jan Mazur 1 stycznia 1978 r. utworzył parafię pw. św. Jana Bosko, dyrektora domu zakonnego mianował proboszczem, a dwóch księży wikariuszami. W 1985 r. salezjanie wprowadzili się do nowego, dwupiętrowego domu zakonnego, którego połowę przeznaczyli dla potrzeb młodzieży i grup parafialnych.